نێچیرڤان بارزانى: كوردستان و ئێزدى لێك جیا ناكرێنه‌وه
دهۆك-KDP.info- نێچیرڤان بارزانی، سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستان، له پێنجه‌مین ساڵیادی جینۆسایدی ئێزدیان، كه له شاری دهۆك به‌ڕێوه‌چوو، رایگه‌یاند، ئه‌وان له خه‌م و ژان و كۆڤانی ئێزدییان تێده‌گه‌ن و دووپاتیش له‌وه ده‌كاته‌وه، ئێزدیاتی، شنگال، لالش و شه‌رفه‌دین له كوردستان جیانابنه‌وه.
ده‌قى وتارى به‌ڕێز نێچیرڤان بارزانى سه‌رۆكى هه‌رێمى كوردستان له ڕێوڕه‌سمى یادى ڕۆژى جینۆسایدكردنى ئێزدییاندا.
كه‌سوكارێت جانگۆرى و قوربانییێت ئێزدى،
مێهڤان و ئاماده‌بوویێت هێژا..
ڕۆژا وه باش، هوین هه‌مى ب خێر هاتن.
ئه‌ڤڕۆ ب ڕێز و شكۆدارى ئه‌م قوربانى یێت ئێك ژ مه‌زنترین تاوانێت دژى مرۆڤاتیێ ب بیر تینین، كو هیچ كه‌سه‌كى باوه‌ر نه‌دكر دێ د سه‌دسالا بیست و ئێكێدا تاوانه‌كا هنده دڕنده و نه‌مرۆڤایه‌تی ببینیت! ئه‌م خۆ لبه‌ر گیانێ پاقژێ جانگۆرییێت كۆمكوژییا ئێزدیا دچه‌مینین، سلاڤ و دروودا بۆ گیانێ وان تنێرین. ئه‌و چ جارا ژبیرا مه ناچن، هه‌تاهه‌تا دێ مینن به‌شه‌ك ژ بیردانكا نیشتمانییا هه‌ڤبه‌ش یا هه‌می گه‌لێ كوردستانێ.
ب درێژیا دیرۆكێ، ئێزدییا گه‌له‌ك فه‌رمان و كاره‌سات و تالى و زه‌حمه‌تى دیتینه. مه‌ردانه به‌ڕه‌ڤانى ل خۆ كریه و ب سه‌ر و مالێ خۆ، دین و باوه‌ڕیا خۆ یا ئۆلى و زمان و كولتوور و عورف و عاده‌تێت خۆ پاراستینه. گیانێ خۆ یێ دایه، لێ چ جارا ڕاده‌ست نه‌بووینه و دین و باوه‌ڕیا خۆ چ جاره‌كێ به‌ردنه‌دایه. دڤێ ڕێكێدا گه‌له‌ك قوربانى یێت مه‌زن داینه. ئه‌م ب ڕێز و پێزانین ئه‌ڤڕۆ لبه‌ر ئیراده و گیانێ به‌ڕه‌ڤانى و خۆپاراستنا ئێزدییا ڕادوه‌ستین و به‌ژنا خۆ دچه‌مینین.
دگه‌ل هه‌مى فه‌رمان و كاره‌ساتێت ب سه‌رێ وان هاتى، دیسا ژى ئێزدى وه‌ك نموونه‌كێ زندى یێ كولتوورا پێكڤه‌ژیانێ دگه‌ل پێكهاتێت دى یێت كوردستانێ، ل ڤى وه‌لاتى، له‌سه‌ر ئاخا باب و كالێت خۆ ماینه و بۆ هه‌تاهه‌تا ژى سه‌ربلند و سه‌رفراز دێ لسه‌ر ڤێ ئاخێ مینن. دێ مینن و دێ لالشا نوورانى و میرگه‌ها شه‌رفه‌دین پارێزن، كوردستان ژى هه‌ر دێ مینیت وارێ پێكڤه‌ژیانێ و مالا هه‌مى پێكهاتێت دینى و یێت نه‌ته‌وه‌یى دڤی وه‌ڵاتی دا.
كوردستان و ئێزدى چ جارا ناهێنه ژێك جداكرن. ئێزدى د قه‌وله‌كێ خۆدا دبێژن:
ئه‌م ئێزدینه
سه‌رناڤێ سلتان ئێزینه
ب ئۆل و ئه‌ركانێت خۆ دڕازینه..
جابێ بده‌نه كوردستانێ
بلا قایم كه‌ن ئیمانێ
شه‌رفه‌دین میره ل دیوانێ..
جینۆسایدا كو داعشێ ب سه‌رێ ئێزدیا ئیناى، د دیرۆكێدا تشته‌كێ كێم وێنه‌یه. ڕۆژێت ئێكێ یێت هێرشێ، (1293) ژن و مێر و زارۆك جانگۆرى بوون و هه‌مى د گۆڕێت بكۆمدا هاتنه ڤه‌شارتن. هه‌تا نهۆ (80) گۆڕێت بكۆم و ب ده‌هان گۆڕێت یه‌ككه‌سى هاتنه دیتن. (2745) زارۆك ئێتیم و سێوى مان. (3548) ژن و كچ، (2869) زه‌لام و كوڕ هاتنه ڕه‌ڤاندن. دۆرێ (360) هزار ئێزدییا ئاواره بوون. (68) مه‌زار هاتنه په‌قاندن. پترى (100) هزار ئێزدییا كۆچبه‌رى دنیایێ بوون.
ئه‌ڤه یه‌ك ژ مه‌زنترین هێرشێت سه‌ر كوردستانێ و فه‌رمانێت ئێزدیایه. ئێك ژ ڕه‌شترین به‌رپه‌ڕێت دیرۆكا كوردستانێ و مرۆڤاتیێ یه. لێ دیسا ژى هه‌مى كاره‌سات و فه‌رمانێت كو هاتیه سه‌رێ ئێزدیا د دیرۆكێدا، نه‌شیانه و چ جارا ژى نه‌شێن، ئێزدیا و كوردستانێ ژێك جدا بكه‌ن. ئێزدى ئێك ژ كه‌ڤنترین پێكهاتێت وه‌ڵاتێ مه‌نه. زه‌حمه‌ت و كه‌دا ئێزدییا د ئاڤاكرن و پاراستنا ڤى وه‌لاتیدا، قوربانى و فیداكاریا وان بۆ ڤێ ئاخێ، گه‌له‌كا مه‌زنه د دیرۆكێدا.
ئه‌م گه‌له‌ك باش ده‌رد و ژان و تالیێت ئێزدیا دزانین. ئه‌م باش دزانین ژیانا پێنج سالا د كه‌مپێت ئاواره‌ییێدا چه‌ندا زه‌حمه‌ته. ئه‌م دزانین و دبینین كانێ كۆچبه‌رى و جدابوونا ژ مالباتێ چه‌ندا ب ئێش و ژانه. ئه‌م باش پێ دحه‌سیێن و مه هاى ژ ڕۆندك و گرى و نالینا دایكێت خۆ یێت ئێزدى هه‌یه. ئه‌م دزانین ب دلێ تژى حه‌سره‌ت و كول و كۆڤان، چاڤێ وان یێ ل ڤه‌گه‌ڕا عه‌زیز و خۆشتڤى یێت خۆ. ئه‌م دزانین كو برینا ئێزدیا گه‌له‌كا كویره و ب ساناهى ده‌بار نابیت!
لێ گه‌لى خوشك و برا، ئه‌م گه‌له‌ك و گه‌له‌ك باش وێ ڕاستیێ ژى دزانین كو ئارمانج و مه‌ره‌ما دوژمنا، بێ ئومێدكرن و ده‌رخێستنا ئێزدیا ژ ئاخ و وه‌لاتێ وان یێ باب و كالا و تێكدانا پێكڤه‌ژیانا خه‌لكێ كوردستانێ یه! وا دڤێت ئێزدى له‌سه‌ر ئاخا خۆ نه‌مینن! وان دڤێت ئێزدی ده‌ربده‌ری دنیایێ ببن، بێكه‌س و بێخودان بن، ده‌ربده‌ر و كۆچبه‌رى دنیایێ ببن. كۆك و زمان و كولتوور و ئۆلا خۆ بهێلن و ژبیر بكه‌ن!
لێ ئه‌م دێ هاریكار بین و دێ هه‌مى پشته‌ڤانیێ كه‌ین داكو خه‌لكێ مه‌یێ ئێزدى ل وه‌لات بمینن، ل وه‌ڵاتێ خۆ و ل كوردستانێ، لبه‌ر سیبه‌را لالشا نوورانى و میرگه‌ها شه‌رفه‌دین بمینن. پشتڕاستى و باوه‌رى بۆ وان ڤه‌گه‌ڕیت. كۆكا ئێزدیاتیێ ل ڤى وه‌لاتى، لسه‌ر ڤێ ئاخێ یه! ئێزدیاتى لێره، ل لالشا نوورانى ل میرگه‌ها شه‌رفه‌دین، ل شێخان و ل شه‌نگالێ دێ مینیت و دێ هێته پاراستن. ئێزدیاتى، شه‌نگال، لالش و شه‌رفه‌دین، چ جارا ناهێنه ژێك جداكرن. ئێزدیاتى چ جارا ل وه‌لاتێت بیانى و ل كۆچبه‌ریێ ناهێته پاراستن.
گه‌لى خوشك و برایێت ئێزدى،
هه‌ر ژ ده‌سپێكا كاره‌ساتا شه‌نگالێ، مه كار و هه‌ولدان بۆ هاریكاریا خه‌لكێ خۆ یێ ئێزدى ده‌ست پێكر. ل دهۆكێ د ڕۆژێن ئێكێدا ئه‌م دگه‌ل ڕه‌حمه‌تیێ میر ته‌حسین به‌گ میرێ ئێزدیا، جڤاتا ڕووحانى و كه‌ساتیێت ئێزدى ڕوینشتین و مه گوهداریا گل و گازن و داخاز و پێویستى یێت وان كر. مه ئۆفیسه‌كا تایبه‌ت بۆ ڕزگاركرنا دایك و خوشك و برایێت مه‌یێت ئێزدى ئاڤا كر.
هه‌تا ئه‌ڤڕۆ (2225) ژن و كچ، (1284) زه‌لام و كوڕ هاتینه ڕزگاركرن. هێشتا ژى چاره‌نڤیسێ (1323) ژن و كچا و (1585) زه‌لام و كوڕا نه‌دیاره. لێره، جاره‌كا دی ئه‌م هه‌مى خوشك و برایێت ئێزدى پشتڕاست دكه‌ین كو چ پێویسته دێ كه‌ین، داكو ڕه‌ڤاندى یێت مایى ژى بێنه ڕزگاركرن، یان ژى چاره‌نڤیسێ وان بێته دیاریكرن. گه‌له‌ك سپاس بۆ كار و هه‌ول و ماندیبوونا ئۆفیسا ڕزگاركرنا ڕڤاندیا و بۆ خزمه‌تا وان كری و به‌رده‌وام ژی دكه‌ن.
خوشك و دایكێت مه یێت ئێزدى یێت كو ژ ده‌ستێ داعشێ ڕزگار بووى، سیمبۆلا مه‌زلوومیه‌تێ و شه‌ره‌ف و سه‌ربلندییا ملله‌تێ مه‌نه. دڤێت ڕێز و پێزانین و جهێ وانێ تایبه‌ت دناڤ جڤاكێدا هه‌بیت. هه‌م حكوومه‌تا هه‌رێما كوردستانێ و هه‌م حكوومه‌تا عێراقێ ژی، هه‌م ژى جڤاكا ناڤنه‌ته‌وه‌یى، دڤێت زێده‌تر هاریكاریا وان بكه‌ن داكو بشێن جاره‌كا دى ده‌ست ب ژیانه‌كا نۆرمال بكه‌ن لسه‌ر خاكا پیرۆزا خۆ.
بڕیارا په‌رله‌مانێ كوردستانێ یا دوهى كو ڕۆژا (3)ى ته‌باخێ وه‌ك ڕۆژا جینۆسایدا ئێزدییان ناساند، بڕیاره‌كا گرنگه. ل عیراقێ و له‌سه‌ر ئاستا ناڤنه‌ته‌وه‌یى ژى تڤیا ئه‌ڤ كاره‌ساته وه‌كى جینۆساید بێته ناسین. بۆ ڤێ چه‌ندێ مه به‌رێ ل هه‌رێما كوردستانێ لیژنه‌یه‌كا حكوومى چێكر داكو لسه‌ر ڤێ پرسێ و له‌سه‌ر بابه‌تێ گۆڕێت بكۆم كار بكه‌ت و هه‌مى هاریكاریا پێویست پێشكێشى UN و ئالییێت ناڤنه‌ته‌وه‌یى بكه‌ت. ئه‌م ب هه‌مى شیانێت خۆ دێ له‌سه‌ر ڤان هه‌ولا به‌رده‌وام بین. دڤێت دادپه‌روه‌رى جهێ خۆ بگریت و ئێزدى بێنه قه‌ره‌بووكرن.
شه‌نگال و ده‌ڤه‌رێت دى یێت ئێزدییا پێدڤى ئارامى و ئاڤه‌دانكرن و خزمه‌تێنه. هه‌ر دڤێ ده‌مێدا ژى ئه‌و كارێ كو جه‌نابێ كه‌ریم خان ل UN ئه‌نجام دده‌ت، ئه‌م به‌رز دنرخینین و ئه‌م ته‌ئكید دكه‌ین كو حكوومه‌تا هه‌رێما كوردستانێ و سه‌رۆكایه‌تییا هه‌رێمێ دێ پشته‌ڤانییه‌كا ته‌مام كه‌ت بۆ كارێت كو ئه‌و ئه‌نجام دده‌ت و هیڤیدارم ڕۆژه‌كێ ببینین دادپه‌روه‌رى بهێته جیبجیكرن. خه‌لكێ شه‌نگالێ و ده‌ردۆرێت وێ، هێژایى ژیان و سه‌ره‌ده‌رى و ڕه‌وشه‌كا باشترن. ئالۆزى و ململانێ و ناكۆكییێت حزبى و گرووپێت چه‌كدار، تڤیا نه‌بنه ئه‌گه‌رێ نائارامى و ئاڤه‌داننه‌بوونا شه‌نگالێ. ئه‌و، ئێدى ژ كامپا و خیڤه‌تا وه‌ستیان و تڤیا بشێن بێ ئاسته‌نگ، بێ ئاریشه، ئارام و سه‌ربه‌ست جاره‌كای دی ڤه‌گه‌ڕنه سه‌ر جهـ و وارێت خۆ.
ئێزدى بگشتى و شه‌نگالى بتایبه‌تى، تڤیا باشترى هه‌مى خه‌لكێ دى، حیسابا به‌رژوه‌ندیا خۆ و باژێڕ و ده‌ڤه‌رێت خۆ بكه‌ن و نه‌هێلن، ده‌لیڤێ نه‌ده‌ن به‌رژه‌وه‌ندیێت حزبی و گرووپێت دی، ببنه ڕێگرێت ته‌ناهى و ئاڤه‌دانكرنێ و خزمه‌تگوزاریا و ڤه‌گه‌ڕیانا خه‌لكى بۆ سه‌ر مال و حالێت خۆ. باوه‌ریا مه ئه‌وه، به‌رده‌وام ژى دێ كار كه‌ین كو شه‌نگال ببیته پارێزگه‌هـ.
حكوومه‌تا هه‌رێما كوردستانێ و حكوومه‌تا فیدرالا عیراقێ تڤیا لسه‌ر ڤێ مژارێ هه‌ماهه‌نگ و هاریكار بن و چاره‌یه‌كێ بۆ ڕه‌وشا شه‌نگالێ ببینن. داخازێ دكه‌م كو سندۆقه‌كا ئاڤه‌دانكرنێ بۆ شه‌نگالێ و سنوورێ وێ ده‌ڤه‌رێ بێته ئاڤاكرن و UN و جڤاكا ناڤنه‌ته‌ویى، عێراق و هه‌رێما كوردستان ژى ئاماده‌یه به‌شداریێ تێدا بكه‌ت. هه‌روه‌ها حكوومه‌تا عێراقی ب تایبه‌تی د بوجه‌یا ساڵا بهێتدا دڤێت گرنگییه‌كا تایبه‌ت ب ئاڤه‌دانكرنا شه‌نگالێ و ده‌وروبه‌رێ وێ بده‌ت.
دویماهیێ، جاره‌كا دى، سلاڤ و دروود بۆ گیانێ جانگۆرى یێت جینۆسایدكرنا ئێزدیا و پێشمه‌رگێت قه‌هره‌مان و خۆبه‌خش و هه‌می شه‌هیدێت كو بۆ ڕزگارییا شه‌نگالێ و ده‌ڤه‌رێت دی یێت كوردستانێ گیانێ خۆ كریه گۆری.
گه‌له‌ك سپاس بۆ خه‌لك و ئیدارا پارێزگه‌ها دهۆكێ و جه‌نابێ پارێزگاری كو خه‌لكێ ده‌ڤه‌را دهۆكێ ده‌ریێ مال و مزگه‌فت و قوتابخانێت خۆ بۆ ئاوارێت ئێزدی ڤه‌كرن و هاریكارییا وان كر و تابلۆیێ پێكڤه‌ژیان و پێكڤه‌بوونێ و جاره‌كا دی بۆ جیهانێ نیشان دای، ئه‌ز لێره جاره‌كا دی سپاسیا هه‌می خه‌لكێ دهۆكێ دكه‌م بۆ ڤێ چه‌ندێ.
هه‌ر ب ڤێ هه‌لكه‌فتنێ سپاسیا به‌شدارییا هه‌می نوێنه‌رێت وه‌ڵاتێت بیانی دكه‌م دڤێ ڕێوڕه‌سمێدا، بتایبه‌تی سپاس بۆ به‌شداریكرنا خانما جێنین پلاسخارت نوێنه‌را سكرتێرێ گشتی یێ نه‌ته‌وه‌یێت ئێكگرتی ل عێراقێ د ڤێ ڕێوڕه‌سمێدا.
هه‌ر وه‌كى قه‌وله‌كێ دى یێ ئێزدییا دبێژیت:
یا سوارێ ڕۆژهه‌لاتێ و ڕۆژئاڤایێ
تو بده‌یه خاترا دۆتێ و دایێ
تو مه خلاس كه‌ى ژ قه‌دایێ
ژ به‌لایێ .. ژ غه‌لایێ
گه‌له‌ك سپاس.
ب خێر بێن.
