د. فازل عومەر: پاراستنا زمانێ کوردی، پاراستنا نەتەوەیا کورد و جوگرافیا کوردستانێ یە
دهۆک-KDP.info- بسپۆرەکێ د بیاڤێ زمانی دا دیار کر کو کوردان د دیرۆکێ دا دەولەتەکا سەرانسەری و ئێکگرتنەکا کەلتۆری نەبوویە کو زمانەکی بۆ وان چێکەت و کەلتۆرێ وان ل سەر وی زمانی ئاڤا بکەت و گۆت: "ئەڤرۆ ڕۆژا زمانێ دایکێ یە ل جیهانێ، ژ بەر ڤێ چەندێ پاراستنا زمانێ کوردی پاراستنا نەتەوەیا کوردە، هەروەسا پاراستنا جوگرافیا کوردستانێ یە".
د. فازل عومەر، بسپۆر د زمانی دا بۆ ماڵپەرێ فەرمیێ پارتی دیموکراتی کوردستان ئاشکرا کر کو د سەد سالیا ٢٠ ێ دا و دامەزراندنا دەولەتێن نەتەوەیی پشتی هاتنا کۆلۆنیالیزمێ بۆ دەڤەرێ، کورد ئێک ژوان گەلێن دەگمەن بووینە کو ب ڤێ هژمارا مەزن و ب ڤێ جوگرافیا بەرفرەهـ هاتیە زڕبەهرکرن ژ مافێ دەولەتبوونێ، ئەڤە ژی بوو ئەگەرێ وێ چەندێ کو کوردستان ببیتە پارچەک ژ چار دەولەتێن نەتەوەیی و کوردستان بوویە پارچەک ژ وان وەلاتان، مولکیەتا ئەردێ کوردستانێ بۆ وان وەلاتان چۆ، و کورد بوونە پارچەک ژ نەتەوەیەکێ دی، بۆ نموونە هەکە جوهیان بکەینە نموونە، ئەوان ئایین و زمانەکێ تایبەت هەیە بۆ دەمێ نێزیکی ٢٥٠٠ ساڵان خۆ ڕاگرتن وەک مللەتەکێ بچووک ب ئایینێ خۆ و ب زمانێ ئایینێ خۆ شیان پشتی وی دەمی ڤەگەڕنە وەڵاتێ خۆ و جارەکا دی وەڵاتی خۆ دروست کەن و زمانێ خۆ ب پارێزنەڤە، بەلێ کوردان ئەو دەلیڤە نەبوویە، چونکی کوردان ئایینەکێ سەرانسەری و تایبەت نەبوویە خۆ ب وی ئایینی و وی زمانی بپارێزن، نە ژی شەنسێ دەولەتێ هەبوویە کو هێزەکا سەرانسەری کوردستانێ هەبیت کو ئەو هێزە کەلتورەکی ئێکگرتی چێکەت، ئێک ژوان پارچێن کەلتوری زمانە".
ناڤهاتی ئاماژە دا وێ چەندێ کو دەمێ ئینگلیز ل عیراقێ ل سالا ١٩٣١ ێ و یاسایا زمانێن ناڤخۆیی دەرکەفتی ماف دا کوردان ل عیراقێ کو زمانێ کوردی ب فەرمی ل خواندنگەها بهێتە خواندن یان ببیتە زمانێ فەرمیێ وان جهێن کو بەهرا پتر کورد لێ دژین، ل ئیرانێ ژی فارسان سەرەدەری ل گەل کوردان کر وەک پارچەک ژ خۆ، کوردی وەک دیالێکتەکا فارسی تەماشە دکەن، دشێن مفایی ژێ وەرگرن، بەلێ وەک زمانەکێ جودا ژ فارسی سەرەدەریێ ل گەل ناکەن، و دانپێدانێ ژی پێ ناکەن، ئەڤە ژی بوو ئەگەرەک کو زمانێ کوردی ببیتە ژێدەرەک بۆ زەنگینکرنا زمانێ فارسی، ل تورکیا ژی ل سەر دەمێ کەمالیزمێ و هەتا نوکە ژی خورتبوونا وێ ل سەر جوگرافیا نوکە هەی ئێک ژ مەترسیانە، هەروەسا هەبوونا کوردان ژی یا ب زمان و کەلتوورێ وان ڤە گرێدایە و ئەڤێ چەندێ ژی مەترسی بۆ وان پەیداکریە و هەتا ئەڤرۆ ژی ئێک ژ شەڕێ دەولەتا نەتەوەیا وان ئەوە کوردان زمان نەمینیت و کورد وەک نەتەوەیەکێ جودا نەمینیت وەک زمان، ئەوان دڤێت دەست ب سەر وێ جوگرافیێ دا بگرن و دەولەتا وان ڤەدەر نەمینت د جوگرافییا ئانادۆلێ دا و گۆت: "ستانداردکرنا زمانان چەند بنەما هەنە ژوانا ژی ئەگەر دەولەت هەبیت و دەولەت دیاردکەت کا چەند زمانان ستاندارد بکەت، هەروەسا نڤیسینا مێژوویێ ل دەستپێکێ مێژوو کا ب کیژ ژوان زمانان هاتیە نڤیسین، بەلێ کوردان وەلاتەکێ ئێکگرتی نەبوویە، ژ بەر ڤێ چەندێ نەشیاینە زمانەکێ ستاندارد هەبیت و ئەڤ چەندە ژی بوویە ئەگەر کو هەر پارچەکا هەبیت کا ب چ زمان دئاخڤن ئەوی زمانێ پێ د ئاخڤن بۆ خۆ دکەنە ستاندارد".
ل دووماهیێ د. فازلی خویا کر کو پاراستنا زمانێ کوردی پاراستنا نەتەوەیا کوردە، هەروەسا پاراستنا جوگرافیا کوردستانێ یە، چونکی هەر کەسێ زمانێ خۆ ژبیر بکەت، نەتەوەیا وی ژی دهێتە گوهۆڕین، چونکی پشتی دەمەکی دێ خۆ د نەتەوەیەکێ دیتر دا بینیت، چونکی گەلێن ڕۆژهەلاتا ناڤین گەلێن زمانینە، نەکو گەلێن نەژادینە و گۆت: "تشتێ گەلان ژئێک جودا دکەت (زمانە) گرنگیا زمانی د وێ چەندێ دایە، دەما زمان دهێتە پاراستن مێژوو و نەتەوە ژی دهێتە پاراستن".
کاروان باعەدری
