كەركووك و گەمە بەسەرچووەكانی مالیكی
هێرش مەلا جەوهەر
سەردانەكەی هەفتەی ڕابردووی مالیكی بۆ كەركووك و ئەو قسانەی لەمیانەی كۆنگرە ڕۆژنامەوانیەكەیدا كردی جگە لە تووشبوونی هێستریایەكی دیكەی نوێ چیدیكەی لێ نەدەخوێنرایەوە، مالیكی نەیەكەم كەسەو نەدوایین كەسیش دەبێت سەبارەت بەكەركووك و ناسنامەی شارەكە قسە دەكات، كوردیش نابێت بەسەردانی لەو جۆرە نە ئیستفزازو نەتووشی شۆكیش بێت، چونكە ئەوەی بڕیار لە چارەنووسی كەركووك دەدات خەڵكی شارەكەو مێژوو و جوگرافیایەكەیەتی، نەك نوری مالیكی و هاوشێوەكانی ئەو. لە 80 ساڵی ڕابردووی دامەزراندنی دەوڵەتی ئێراقدا كوردو سەركردایەتیەكەی بە هەموو شێوازو زمانێكی سیاسی و سەربازی لەهەوڵی ئەوەدابووە فەرمانڕەوایەتی ئێراق لەوە تێبگەیەنێت كە بابەتی كوردستانیەتی كەركووك كۆتایی پێهاتووەو بواری هیچ گفتوگۆو دانوستانێكی تێدا نەماوە، چونكە ئەو بابەتە پرسێكی نیشتمانی و نەتەوەییەو بۆ هیچ هێزو لایەنێكی سیاسی كوردی نییە سازش و گرەوی لەسەربكات، پێشمان وایە عەرەبی ئێراقی لەو بۆچوونەی شەقامی كوردی تێگەیشتووە، بۆیە هەر لێدوانێكی بێهودەو شۆفێنیانەی سەبارەت بە كەركووك لەلایەن نەیارانیەوە دەدرێت، جگە لەگەمەیەكی بێماناو سیاسەتێكی بەسەرچوو هیچ خوێندنەوەیەكی دیكەی بۆ ناكرێت. مالیكی كە وڵاتی ڕووبەڕووی قەیرانێكی سەختی سیاسی و ئیداری كردۆتەوەو، لە ڕێی ڕەفتارە دیكتاتۆریەكانی خۆیی و سیاسەتە شۆفینیانەكەی تەواوی پێكهاتەو شەقامی ئێراقی لە حكومەتەكەی تووڕەكردووە دەیەوێ لەڕێی پرسی كەركووكەوە سۆزی بەشێك لە عەرەبە توندڕەو و داخ لە دڵەكانی وڵاتەكە بۆ خۆی پەلكێش بكات، كە دەكرا لە شوێنی ئەو ڕەفتارە بێبنەمایانەی لە سەردانی كەركووك و ئەو لێدوانە بێسەروبەرانەی ئەم دواییەدا بیری لە چارەسەری كێشەكانی خۆی كردبایەوەو لەهەوڵی ئەوە دابوایە وڵاتەكەی لەو قەیرانە سەختەی كە لەئەنجامی سیاسەتە سەقەتەكەی هاتوونەتە كایەوە ڕزگار كردبووایە. بەڕاستی سەیرە تا ئێستاش مالیكی پێی وابێ بە هێنانی كەتیبەو هێزی سەربازی دەتوانێ دیمۆگرافیاو ناسنامەی كەركووك بگۆڕێ، لە كاتێكدا ئەو سەركردە (بەئەزموونە) زۆر باش ئەو ڕاستیە دەزانێ ئەگەر مەسەلەی كەركووك نەبوایە چەندین ساڵ بەر لەئێستا گرفتەكانی كورد لەگەڵ حكومەتی ئێراق كۆتاییان پێهاتبوو، جگە لەوەش مالیكی دەبێت لەوە تێگەیشتبێ لەهەموو قۆناغەكانی خەباتی سیاسی و چەكداری كوردستان كەركووك ئەو بابەتە بووە كەسەركردایەتی سیاسی كورد بەهۆی دەستبەردارنەبوونی ئامادەی هەموو قوربانیەك بووەو، دیسان سەرۆكی ئەنجومەنی وەزیران زۆر باش ئەوەش دەزانێ دابڕانی كەركووك لەهەرێمی كوردستان كۆتایی بەو ئینتماو پێكەوە ژیانە نیشتمانیە دەهێنێ كەتاكی كورد بۆ ئەم وڵاتە هەیەتی، ئەوەش بڕیارێكە مەرجی بەشداری كوردی لەئێراقی دوای ڕووخانی ڕژێمی پێشووی لەسەر بونیاد نراوە و هەر هەوڵێكیش لەم بارەوە دەچێتە خانەی یاریكردن بە داهاتووی ئێراقەوە. هێزە عەرەبیەكانی ئێراق هەمیشە كوردو سەركردایەتیە سیاسیەكەی بەوە تۆمەتبار دەكەن كە ئەوان كار لەسەر پارچە پاچە بوونی وڵاتەكە دەكەن و، بەرنامە و بەقسەی خۆیان پلان بۆ لەباربردنی پرۆسە سیاسیەكەی دادەڕێژن، لەكاتێكدا ئەوە ئەوانن لە ڕێی ڕەفتارە شۆفێنییە بەسەرچووەكانی خۆیانەوە خەڵك و شەقامی كوردی تووڕە دەكەن و یاری بە پیرۆزییەكانیان دەكەن، ئەگەرنا جەنابی سەرۆك وەزیران چ بەهانەیەكی بۆ ئەنجامدانی كۆبوونەوەی حكومەتەكەی لە كەركووك هەیە لە كاتێكدا بەرنامەی كۆبوونەوەكەی دووروو نزیك پەیوەندی بەشارەكەوە نیەو، تەنها ئەو وەزیرانەش بەشداری پێدە كات لە كۆبوونەوەكەی كەپاشكۆو ئەڵقە لەگوێی خۆیەتی، پاساوی چیە هێزە سەربازیەكانی سوپا جولەپێدەكات و بەرەو كەركووك ڕایاندەكێشێت و، لە كەركووكەوە لێدوان دژی كوردو هەرێمی كوردستانەوە دەدات؟، هەموو ئەوانە لەلایەك كۆمەڵێك پرسیارن كە جەنابی مالیكی پێویستە وەڵامیان بداتەوەو، لەلایەكی دیكەش هەڵویستی كورد بەهێزتر دەكات لەكاركردن بۆ جوودابوونەوە لە ئێراق و پێكهێنانی كیانێكی سەربەخۆ. لە كۆتاییدا ماوە بڵێین تەنها لە رێی هەڵوێست و گوتارێكی یەكگرتووی كوردیەوە دەتوانین ڕووبەڕووی هەموو ئەوانە ببینەوە كە دەیانەوێ و مەبەستیانە یاری بە ئایندەو چارەنووسی گەلەكەمانەوە بكەن، چونكە ئێمە دەبێت لەوە تێبگەین كە نەیارانی ئێمە بەهەموو هێزو توانایەكی خۆیانەوە لە هەوڵی لێكترازان و پەرتەوازەیی ئێمەدان و تەنها لەو ڕێگایەشەوە دەتوانن گرەوەكە ببەنەوە، هیچ گومانێكیش لەوەدانیە هێزە كوردیەكان ئەو قۆناغەیان تێپەڕاندووە كەسێك جورئەتی ئەوەی هەبێت بیر لەوە بكاتەوە كەلەیاری درووستكردنی دووبەرەكی نێوانیاندا كەلك وەربگرێت.
