هەموو شتێك خەتای پارتییە

زكری مووسا

بە دابڕاندن و لامەركزیكردنی سلێمانی، دادپەروەریی لەم دەڤەرە دێتەدی؟ ئایا ژیانی سیاسی و كۆمەڵایەتی و سایكۆلۆژی و ئابووریی خەڵك لەم بەشەی هەرێم بەرەو پێشەوە دەچێت؟ دیموكراسی و كەرامەتی ئینسان باشتر لە ئێستا پارێزراو دەبێت؟ بە خۆجیاكردنەوە، سلێمانی بەهێزتر دەبێ؟ لە هەڕەشەی توندڕۆیی و دیكتاتۆری و پیلانی دەروبەر دەپارێزرێت؟
وەڵامی ئەو پرسیارانە بە دڵنیاییەوە نەخێرە. هۆكارەكەی زۆر سادەیە و دۆزینەوەی پێویستی بەخۆماندووكردن نییە. بەر لە هەموو شتێك ئەبێ باش بزانین ئەم دەڤەرە بەهۆی سیاسەتی چەوتی دەستەڵاتدارانی بە عەمەلی دابڕێندراو بووە. حاكمانی ئەم دەڤەرە ڕێگەیان نەداوە وزەی ڕۆشنبیری و هزری و سیاسیی ئەم دەڤەرە بكەوێتە خزمەت پێكەوەنانی هاودەنگیی نیشتیمانی. لەڕووی ئیدارییەوە هەموو شتێك لەژێر ڕكێفی شەخس و حزبە دەستڕۆییشتووەكاندا بووە. جاران مەڵبەند، بەڵام ئێستا شاندی هاوبەشی مەڵبەند و مەكۆ هەڵدەكوتنە سەر فەرمانگە حكوومەییەكان و بە زۆر كۆبوونەوە بە فەرمانبەران دەكەن.
دەستەڵاتدارانی ئەم دەڤەرە بە گۆڕان و یەكێتییەوە بەرپرسن لە نەهامەتی و ناعەدالەتی و هەڵخەڵەتاندن و گەوجاندنی خەڵك. ئەوان توانییان ئەهریمەن لە پێشچاوی خەڵك ون بكەن و فریشتە و بت دابتاشن و خۆیان لە هەموو بەرپرسارێتی و بەدكاری بێبەری بكەن. ئەمە فێڵكردن و هەڵخەڵەتاندێكی گەورە بوو كە لە ڕێگەی میدیا و هەژموونی حزبی بەسەر خەڵكدا سەپاندیان.
هەموو شتێك خەتای پارتییە، ئەوە درۆیەكی گەورەیە دەرخواردی خەڵكی سلێمانیی دەدەن. خۆ دەستەڵاتدارانی سلێمانی و بە تایبەت بەرپرسە پیر و بەساڵداچووەكانی ناو گۆڕان دەستی باڵایان لە داهێنانی هەموو نەریتێكی ناشرین و ناتەربەوی و نانیشتیماندا هەبووە كە ئێستا كۆمەڵی كوردستانی گیرۆدەیەتی. هەر لە شەڕی ناوخۆ و شەڕەپەڕۆوە بگرە هەتا دەگاتە ساختەكاری لە هەڵبژاردن و قه‌بووڵنەكردنی ئەنجامی هەڵبژاردن و تەزكیەی حزبی و، دەستتێوردانی حزب لە ئیدارە و ئیرهابی فیكری و تیرۆری جەستەیی نەیارانی سیاسی و ڕۆژنامەنووسان و جنێوفرۆشی (بەقەدەر هەموو مێژووی كورد لەم بیستوپێنجساڵەدا جنێوی سیاسی داهێنراوە) و ئەسیركردنی میدیای ئەهلی و دزی و تاڵان و گەندەڵی و سزادانی خەڵك لەسەر ئینتیمای سیاسی و بەرتەسككردنی ئازادی و دەیان نەریتی تر كە كوردستانی لەنێو قەیران و بەدحاڵیبوون و خۆبەبچووكزانین و كاڵبوونەوەی ئینتما نقوم كرد. كەس بیری ناچێ ئەوە ڕێكخەری گشتیی گۆڕان بوو لە هەڵبژاردنەكانی 1992 پێداگری لەسەر قه‌بووڵنەكردنی ئەنجامی هەڵبژاردن كرد و دواجار فیفتی فیفتی داهێنا و هەر ئەو نەفەسە بەدە بوو شەڕی ناوخۆی لێكەوتەوە.
دابڕاندنی سلێمانی، بەهەشت بۆ خەڵكە تێكۆشەرەكەی دروست ناكات. سەروەت و سامان و هەبوو و نەبووی ئەم شارە دەخاتە بەر چەقۆی مۆنۆپۆلی نوخبەیەكی سیاسی كە كارنامەی سیاسی و ئینسانی و نیشتیمانیی زۆر خەراپی هەیە. بیستوپێنج ساڵ بەسە بۆ ئەوەی ئەدای ئەو نوخبە گەندەڵە بدرێتە بەر هەڵسەنگاندن. ئەوان ناتوانن پەنجە لەسەر هیچ كردەوەیەكیان بنێن كە ناوی شانازیی نیشتیمانی بۆ دابنرێت. داڕێژەرانی نەخشەی دابڕاندن با وەڵام بدەنەوە، چییان بۆ سلێمانی كردووە؟ جگە لە بشوێنەخوازی و هاشوهوش و لەخشتەبردن و تاڵانی ڕۆح و سامانی ئەم شارە. نەخشەی دابڕاندنی سلێمانی كە ناوی لامەركەزیەتخوازیی بۆ دانراوە، تەنیا یارییەكی سیاسیی بێتام و بێهوودەیە بۆ خۆدزینەوە لە بەرپرسیارێتیی و تێكدانی هاودەنگیی نیشتیمانی و دەستپێكی گەڕێكی دیكەی ئازاردانی پارتی دیموكراتی كوردستان، بۆ ئەوەی بابەتە شكۆدار و جەوهەرییەكان فەرامۆش بكرێن و هەموومان سەرقاڵی ئەوە بین لە بازنەی داخراوی ناوچەگەری و مایەپووچیدا بسووڕێینەوە.